| مدیریت یکپارچه حوزه آبخیز: تحلیلی تطبیقی از قوانین و اسناد حقوقی ایران و جهان |
| کد مقاله : 1007-SCWMSUP (R1) |
| نویسندگان |
|
جمال مصفایی *1، امین صالحپورجم2 1پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری 2پژوهشکده |
| چکیده مقاله |
| حوزههای آبخیز ایران به دلیل بهرهبرداری غیراصولی، تغییرات کاربری زمین و فقدان هماهنگی بینبخشی، با تخریب گسترده منابع آب و خاک، فرسایش، سیلاب و خشکیدگی تالابها مواجه هستند. بررسی قوانین موجود نشان میدهد که با وجود اسنادی چون قانون حفاظت از خاک و قانون توزیع عادلانه آب، رویکرد غالب کشور بخشی، دستگاهمحور و مبتنی بر مرزهای سیاسی-اداری است و «حوزه آبخیز» به عنوان واحد طبیعی برنامهریزی در هیچ قانونی مبنا قرار نگرفته است. مطالعه تطبیقی پنج نظام حقوقی پیشرو در جهان نشان میدهد که موفقیت در مدیریت پایدار حوضهها مستلزم سه رکن اساسی است: (۱) مرزبندی طبیعی حوضهای الزامآور، (۲) نهادهای حوضهای با اختیارات مشخص و (۳) نظام پایش با اهداف کمی سلامت اکولوژیک. در مقابل، قوانین ایران فاقد ساختار نهادی حوضهای، پایگاه داده یکپارچه، ضمانت اجرایی مؤثر و مشارکت نهادیافته جوامع محلی هستند. این مقاله نتیجه میگیرد که تدوین «قانون مدیریت یکپارچه حوزههای آبخیز» با رویکردی جامعتر از نمونههای جهانی (شامل خاک، پوشش گیاهی، کاربری زمین و معیشت جایگزین) یک ضرورت ساختاری برای ایران است و میتواند زمینهساز کاهش تعارضات بینبخشی، توزیع عادلانه منابع و توسعه پایدار ملی شود. |
| کلیدواژه ها |
| حوزه آبخیز، مدیریت یکپارچه، تحلیل تطبیقی، قوانین منابع طبیعی، ایران. |
| وضعیت: پذیرفته شده |