| ارزیابی مقایسهای سلامت و امنیت بومشناختی در آبخیزهای رده دوم و سوم ایران |
| کد مقاله : 1008-SCWMSUP (R1) |
| نویسندگان |
|
سید حمید رضا صادقی1، نگین بهنیا1، رضا چمنی *2، وحید موسوی1 1دانشگاه تربیت مدرس 2دانشگاه بیرجند |
| چکیده مقاله |
| سلامت حوزههای آبخیز کشور متأثر از عوامل مختلف انسانی، محیطی و اقلیمی از وضعیت مناسبی برخوردار نیست به طوریکه نیازهای متوقع کلیه گروداران خود را به درستی تأمین نمیکنند. در این بین انتظار میرود که تغییر در مقیاس مطالعاتی آبخیزها نیز بر وضعیت سلامت و امنیت بومشناختی آنها مؤثر باشد. لذا در این پژوهش تأثیرپذیری سلامت و امینت بومشناختی آبخیزهای رده دوم و سوم کشور از مقیاس مکان مورد ارزیابی قرارگرفت. براین اساس تعداد 527 متغیر اولیه انتخاب و سپس با استفاده از عامل تورم واریانس، همخطی بین متغیرها تعیین و متغیرهای همراستا حذف شدند. درنهایت شباهت شاخصهای سلامت و امنیت بومشناختی آبخیزهای رده سه با وضعیت عمومی آبخیزهای رده دو دربردارنده آنها مقایسه شد. نتایج بررسی مقایسهای شاخصهای سلامت و امنیت بومشناختی در آبخیزهای رده دوم و سوم حاکی از آن است که 3، 1، 1، 41، 1، 25، 16 و 2 زیرآبخیز رده سوم به ترتیب سلامتی مشابه در آبخیزهای رده دوم 13، 21، 22، 23، 26، 41، 47 و 60 دارند. علاوهبراین تنها در آبخیزهای رده دوم 41، 46، 47 و 60 به ترتیب 7، 1، 1 و 1 آبخیز رده سوم دارای وضعیت امنیت بومشناختی مشابه با یکدیگر هستند. همانطور که نتایج نشان داد تغییر در مقیاس مکانی آبخیزها سبب تغییر در طبقه سلامت و امنیت بومشناختی شده است. براین اساس استفاده از مقیاس مناسب مکانی در ارزیابی سلامت و امنیت بومشناختی آبخیزها برای مدیریت و برنامهریزی کلان و یا انجام اقدامات اجرایی و مدیریتی و سپس تخصیص متناسب اعتبار و یا ارائه راهکارهای مناسب برای استفاده بهینه از منابع زیستی و غیرزیستی حوزههای آبخیز تأکید میشود. |
| کلیدواژه ها |
| اقدام عمل، برنامهریزی ناحیهای، پراکنش مکانی، تصمیمگیری سلامتمحور. |
| وضعیت: پذیرفته شده |