| ارزیابی سرکه چوب بهعنوان افزودنی زیستی برای بهبود ساختمان خاک؛ یک تجربه آزمایشگاهی در مدیریت خاک |
| کد مقاله : 1009-SCWMSUP (R1) |
| نویسندگان |
|
زهرا گرامی *1، رضا بیات1، یحیی پرویزی1، سعید نبی پی لشکریان2 1پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری 2پژوهشکده |
| چکیده مقاله |
| تخریب ساختمان خاک و کاهش پایداری خاکدانهها در بسیاری از اراضی خشک و نیمهخشک، ضرورت بهکارگیری اصلاحکنندههای زیستی مؤثر برای بهبود کیفیت فیزیکی خاک و کاهش فرسایش را بیش از پیش آشکار ساخته است. این پژوهش با هدف ارائه شواهدی آزمایشگاهی مبنی بر امکانپذیری بهبود ساختمان و پایداری خاک دیم (مطالعه موردی: منطقه گچساران) با استفاده از سرکه چوب انجام شد تا دیدگاه اولیهای در خصوص کاربرد این افزودنی زیستی بهعنوان ابزاری در مدیریت پایدار خاکهای دیم مناطق مشابه فراهم آورد. برای این منظور، خاک دیمزار منطقه گچساران برداشت و چهار تیمار شامل شاهد، یک پنجم، یک سوم و یک دوم غلظت اولیه سرکه چوب در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار اعمال شد. شاخص میانگین وزنی قطر خاکدانهها (MWD) به روش الکتر اندازهگیری و دادهها با ANOVA تجزیه و تحلیل شد. نتایج نشان داد که اثر تیمار سرکه چوب بر MWD بسیار معنیدار است (p<0.0001). میانگین MWD در تیمار یک دوم غلظت اولیه به 74/2 میلیمتر رسید که نسبت به شاهد (14/1 میلیمتر) حدود ۱۴۴ درصد افزایش نشان داد. تیمارهای یک سوم و یک پنجم نیز به ترتیب ۸۴ و ۳۰ درصد افزایش MWD داشتند. بر اساس یافتهها، سرکه چوب با فراهمسازی ترکیبات آلی و تحریک فعالیت میکروبی، پایداری خاکدانهها را به شکل قابلتوجهی (حدود ۱۴۴ درصد) افزایش میدهد. این نتایج تأیید میکند که سرکه چوب میتواند یک گزینه زیستی در دسترس و سازگار با محیطزیست برای بهبود سریع کیفیت فیزیکی خاک در مناطق خشک و نیمهخشک باشد. این پژوهش بهعنوان یک «تجربه موفق» نشان میدهد که استفاده هدفمند از اصلاحکنندههای زیستی میتواند بخشی از راهکارهای نوین در حوزه حفاظت خاک و مدیریت حوزههای آبخیز باشد. پیشنهاد میشود مطالعات تکمیلی در مقیاس مزرعه انجام شود تا امکان تدوین توصیههای کاربردی فراهم شود. |
| کلیدواژه ها |
| اراضی دیم، تجربه موفق آزمایشگاهی، حفاظت خاک، کیفیت فیزیکی خاک، گچساران |
| وضعیت: پذیرفته شده |