| بررسی عوامل مؤثر بر فرسایش آبکندی در بخشهای مختلف طول آبکند |
| کد مقاله : 1013-SCWMSUP (R1) |
| نویسندگان |
|
علیرضا واعظی1، علیرضا رفیعی آتانی *2، تهمینه علیمحمدی2 1استاد گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان 2دانشجوی کارشناسی گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان |
| چکیده مقاله |
| از آنجا که در اقلیم نیمهخشک با ویژگیهایی نظیر بارشهای کوتاهمدت ولی شدید، پوشش گیاهی کمتراکم و خاکهای با مقاومت پایین در برابر فرسایش مواجه هستیم و با توجه به اینکه عوامل مؤثر بر آغاز و توسعه آبکندها از منطقهای به منطقه دیگر متفاوت است، شناسایی این عوامل نقش اساسی در تدوین و اجرای برنامههای مؤثر کنترل و پیشگیری دارد. ازاینرو، این پژوهش به منظور بررسی نقش ویژگیهای خاک در بروز فرسایش آبکندی در بخشهای مختلف طول آبکند انجام گرفت. در این پژوهش ۱۲ آبکند در مراتع حوزه آبخیز تهمچای زنجان انتخاب شدند که ویژگیهای توپوگرافی و مورفومتریک آنها اندازهگیری شد. ویژگیهای فیزیکی و شیمیایی خاک در نمونههای خاک برداشت شده از سه بخش آبکند (بالادست، میاندست و پاییندست) اندازهگیری شدند. با استفاده از همبستگی پیرسون رابطه آنها با فرسایش آبکندی تحلیل گردید. نتایج آزمون تحلیل واریانس یکطرفه نشان داد که میزان فرسایش آبکندی بین بخشهای مختلف آبکند تفاوت معنیدار دارد. مقایسه میانگینها با آزمون توکی نشان داد که بیشترین میزان فرسایش مربوط به بخش میاندست و کمترین مربوط به بخش بالادست است. نتایج رگرسیون گامبهگام نشان داد که در بخش بالادست آبکند، کربنات کلسیم معادل خاک (r= -0.72)، در بخش میاندست، پایداری خاکدانه (r= -0.58) و در بخش پاییندست آبکندها ، نفوذپذیری خاک (r= -0.77) از عوامل مؤثر بر فرسایش آبکندی هستند. این پژوهش نشانداد که شدت فرسایش آبکندی در طول آبکند به ویژگیهای مختلف خاک بستگی دارد، حفظ پوشش گیاهی و بهبود ویژگیهای فیزیکی خاک راهکار مؤثر برای مهار فرسایش آبکندی در منطقه نیمهخشک است. |
| کلیدواژه ها |
| پوشش گیاهی، تخریب خاک، فرسایش خاک، کربنات کلسیم، نفوذپذیری |
| وضعیت: پذیرفته شده |