| ارزشگذاری اقتصادی ذاتی خاک، مبانی نظری و نقش و کاربرد آن در سیاستگذاری حفاظت خاک در حوزههای آبخیز ایران |
| کد مقاله : 1036-SCWMSUP (R2) |
| نویسندگان |
|
یحیی پرویزی *1، علیرضا شادمانی2، زهرا گرامی3 1استاد پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری 2استادیار پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، تهران، ایران 3پزوهشگر پزوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری |
| چکیده مقاله |
| خاک به عنوان یکی از ارکان اصلی بومسامانههای طبیعی، فراتر از یک بستر فیزیکی، طیف گستردهای از خدمات اکوسیستمی شامل تولید غذا، تصفیه و ذخیره آب، چرخه عناصر غذایی، تنظیم اقلیم، حفظ تنوع زیستی و ایجاد زیرساخت فیزیکی را ارائه میدهد. با وجود این کارکردهای حیاتی، ارزش اقتصادی ذاتی خاک در اغلب سیاستگذاریها و پروژههای توسعه نادیده گرفته شده و خاک به عنوان یک کالای رایگان تلقی میشود. این مقاله با هدف تبیین مبانی نظری و عملی ارزشگذاری اقتصادی خاک، به بررسی مفاهیمی چون ارزش اقتصادی کل، رویکردهای خدمات اکوسیستم، سرمایه-جریان، روشهای مبتنی بر هزینه و تکنیکهای ترجیحات آشکارشده و بیانشده میپردازد. نتایج نشان میدهد که ارزش سالانه خدمات اکوسیستمی خاک بین ۱۵ تا ۲۰ تریلیون دلار و سرمایه طبیعی جهانی خاک حدود ۳۲۵ تریلیون دلار در جهان برآورد شده است. در ایران، فقدان چارچوب منسجم برای ارزشگذاری خاک، یکی از موانع اصلی اجرای طرحهای حفاظت خاک و آبخیزداری است. این مقاله با معرفی روشهای قابل اجرا از جمله قیمتگذاری بازار، تابع تولید، هدانیک، هزینه سفر، ارزشگذاری مشروط و هزینه جایگزینی، راهکاری عملی برای کمیسازی ارزش خاک در حوزههای آبخیز کشور ارائه میدهد. |
| کلیدواژه ها |
| ارزش اقتصادی ذاتی خاک، خدمات اکوسیستمی، حفاظت خاک، روشهای ارزشگذاری، فرسایش خاک |
| وضعیت: پذیرفته شده |