| تبیین راهکارهایی برای گذار از کشاورزی سنتی به هوشمند: ارائه طرح پیشنهادی آبیار جهت مدیریت هوشمند منابع آبی کشور |
| کد مقاله : 1039-SCWMSUP (R1) |
| نویسندگان |
|
سید امیر عباس زاده *1، ابوالفضل مودب2، محمدرضا عطاردی3 1دانشجوی دکترای خط مشی گذاری دانشگاه امام صادق (ع) و پژوهشگر اندیشکده حکمرانی هوشمند دانشگاه امام صادق علیه السلام 2دانشجوی کارشناسی ارشد پیوسته رشته معارف اسلامی و مدیریت، دانشگاه امام صادق (ع)، تهران و پژوهشگر اندیشکده حکمرانی هوشمند دانشگاه امام صادق علیهالسلام 3عضو هیئت علمی دانشگاه امام صادق (ع) و رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند دانشگاه امام صادق علیهالسلام |
| چکیده مقاله |
| بخش کشاورزی ایران امروز در تقاطع بحرانهای زیستمحیطی و اقتصادی قرار دارد. از یک سو، افت منابع آبی و خشکسالیهای متوالی، و از سوی دیگر، ناکارآمدی روشهای سنتی آبیاری و پایین بودن بهرهوری، امنیت غذایی و معیشت کشاورزان را تهدید میکند. ارزیابیهای اندیشکدههای بینالمللی معتبر نشان میدهد که کمتر از ۳۶ درصد ظرفیت مخازن آبی ایران فعال است. افت40 درصدی بارش سالانه نسبت به میانگین دهساله، منابع آب تجدیدپذیر را وارد محدوده خطر کرده است. طبق اعلام رسمی وزارت نیرو، تنها 40 درصد از حجم کلی سدهای کشور پر شدهاند. بخش کشاورزی با سهم ۸۰ تا ۹۰ درصدی از کل مصرف آب کشور، تنها ۱۰ درصد به تولید ناخالص داخلی کمک میکند. این پژوهش با رویکردی توصیفی-تحلیلی و روش مطالعه موردی‑تطبیقی، لایههای مختلف بحران آب در کشاورزی ایران را تبیین کرده و نشان میدهد که مسئله اصلی، کمبود مطلق آب نیست، بلکه بحران مدیریت و بهرهوری پایین است. با مرور تجربیات جهانی موفق، ضرورت تلفیق فناوریهای نوین با بستر کشاورزی ایران مورد تأکید قرار میگیرد. در ادامه، راهبرد پیشنهادی مقاله با عنوان «طرح آبیار» به عنوان یک چارچوب عملیاتی برای گذار به کشاورزی هوشمند معرفی میشود. این طرح با تکیه بر معماری پیشنهادی اینترنت اشیاء در سه لایه حسگر، انتقال داده و پردازش، همچنین پهپادها و مدیریت داده، به دنبال ایجاد اکوسیستم سرمایهگذاری مولد و اصلاح الگوی مصرف آب است. بر اساس یافتههای مطالعات مشابه در مناطق نیمهخشک و گزارش بانک جهانی، پیادهسازی چنین طرحی میتواند مصرف آب را بین 30 تا 50 درصد نسبت به روش غرقابی کاهش داده و راندمان تولید را تا ۱۵ تا ۲۰ درصد افزایش دهد. ارتقای معماری به سمت دوقلوی دیجیتال و سیستم پشتیبان تصمیم مبتنی بر هوش مصنوعی به عنوان چشمانداز طرح ترسیم شده است. با این حال، تحقق این دستاوردها نیازمند اجرای پایلوت، بازنگری در مدلهای حکمرانی دادهها و ظرفیتسازی نهادی است. |
| کلیدواژه ها |
| امنیت غذایی، بهرهوری آب، کشاورزی هوشمند، مدیریت منابع آب |
| وضعیت: پذیرفته شده |