| تغییرات کاربری اراضی حوزه آبخیز تالار: از دیرباز تا چشمانداز |
| کد مقاله : 1041-SCWMSUP (R1) |
| نویسندگان |
|
فریبا اسماعیلی *1، محمد طاوسی2 1دانشجوی دکتری گروه علوم و مهندسی آبخیزداری دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تربیت مدرس 2دانشآموخته مقطع دکتری گروه علوم و مهندسی آبخیز دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تربیت مدرس |
| چکیده مقاله |
| چکیده حوزههای آبخیز بهعنوان ذخایر ارزشمند منابع طبیعی، نقش حیاتی در پایداری بومسازگان و تأمین خدمات آن دارند. تغییر کاربری اراضی یکی از مهمترین تهدیداتی است که این عرصهها را با آسیبهای جبرانناپذیری مواجه میسازد. پژوهش حاضر با هدف بررسی روند تغییرات کاربری اراضی حوزه آبخیز تالار در گذشته و پیشبینی وضعیت آتی آن انجام شد. در این پژوهش، نقشههای کاربری اراضی حوزه آبخیز تالار برای سه دوره زمانی (2010، 2020 و 2024) با استفاده از تصاویر ماهوارهای Sentinel-2 با قدرت تفکیک مکانی 10 متر و بر پایه مدل Dynamic World در محیط Google Earth Engine تهیه شد. سپس با بهرهگیری از مدلسازی تغییر زمین (LCM) در نرمافزار TerrSet، وضعیت کاربری اراضی برای دو دوره آینده (2030 و 2050) پیشبینی شد. نتایج نشان داد که در دورههای مورد بررسی، وسعت کاربریهای طبیعی و مرتعی با سیر قهقرایی مواجه بوده (بیش از 8000 هکتار کاهش) و عمدتاً به کاربریهای مسکونی و بایر تبدیل شدهاند. این روند در دورههای آتی (2030 و 2050) نیز با شدتی بیشتر ادامه خواهد یافت، بهگونهای که بخش قابلتوجهی از مراتع و بخش کمتری از اراضی کشاورزی و جنگل کاسته شده و بر اراضی مسکونی و بایر (بیش از 12000 هکتار) افزوده خواهد شد. یافتههای پژوهش بیانگر آن است که حوزه آبخیز تالار در مسیر تخریب و تغییر نامطلوب کاربری اراضی قرار دارد و عرصههای طبیعی ارزشمند در حال تبدیل به اراضی بلااستفاده و مسکونی هستند. این نتایج میتواند بهعنوان زنگ خطری برای مدیران و سیاستگذاران محیطزیست و منابع طبیعی باشد تا با اتخاذ سیاستهای اصولی مدیریت زمین و حفظ عرصههای طبیعی، از تداوم این روند تخریبی جلوگیری نمایند. |
| کلیدواژه ها |
| تغییر کاربری اراضی، تصاویر Sentinel، سنجش از دور، حوزه آبخیز تالار، مدل Dynamic World، مدلسازی تغییر زمین (LCM) |
| وضعیت: پذیرفته شده |