| مدیریت تعارضات اجتماعی با تکیه بر مشارکت مردمی و رویکرد تسهیلگری در اجرای پروژههای آبخیزداری (مطالعه موردی: حوزه آبخیز خشکه رود بوژان، استان کرمانشاه) |
| کد مقاله : 1046-SCWMSUP (R2) |
| نویسندگان |
|
مهشید کریمی *1، مهسا کریمی2، علی حسن زاده3 1پژوهشگر، دکتری علوم و مهندسی آبخیزداری، بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمانشاه، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرمانشاه، ایران 2دکتری علوم جنگل، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری 3- دکتری اقلیم شناسی، رییس اداره آموزش و ترویج اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان کرمانشاه |
| چکیده مقاله |
| در سالهای اخیر، حوزه آبخیز خشکهرود بوژان در استان کرمانشاه با مجموعهای از چالشهای زیستمحیطی و اجتماعی، از جمله تخریب پوششگیاهی، فرسایش شدید خاک، کمبود منابع آب و بروز اختلافات و تعارضات اجتماعی در زمینه مکانیابی و اجرای طرحهای آبخیزداری مواجه بوده است. در چنین شرایطی، تمرکز یکجانبه بر رویکردهای فنی در برنامهریزی و اجرای این طرحها نمیتواند به تحقق پایداری و اثربخشی مطلوب منجر شود و بهرهگیری از رویکردهای مشارکتی و تسهیلگری برای جلب همکاری ذینفعان محلی و مدیریت تعارضات اجتماعی را ضروری میسازد. از اینرو این پژوهش با گردآوری مستقیم اطلاعات از ذینفعان محلی، تحلیل نظاممند تعارضات و برگزاری جلسات تعاملی میان اهالی روستا و دستگاههای اجرایی، به بررسی نقش مشارکت مردمی و تسهیلگری در کاهش تعارضات اجتماعی و اجرای مؤثر اقدامات آبخیزداری پرداخته است. نتایج نشان داد که اختلاف بر سر محل احداث بندهای آبخیزداری و نگرانی از آسیب احتمالی به اراضی کشاورزی از اصلیترین کانونهای تعارض بوده که با ایجاد بستر گفتوگو، شفافسازی اهداف طرح، تقویت اعتماد اجتماعی و جلب مشارکت ذینفعان از سوی تسهیلگران تا حد زیادی مدیریت شد. حضور فعال جامعه محلی در مراحل مختلف تصمیمگیری، از شناسایی مشکل تا تعیین محل سازهها و نظارت بر اجرا موجب افزایش اعتماد، پذیرش اجتماعی و در نهایت موفقیت پروژه شد. بر این اساس، تقویت ظرفیتهای محلی، نهادینهسازی سازوکارهای گفتوگو و فراهمسازی بسترهای واقعی مشارکت مردمی از طریق رویکردهای تسهیلگری، شرطی اساسی برای موفقیت و پایداری طرحهای آبخیزداری در مناطق مشابه به شمار میرود و تجربه این حوضه میتواند الگوی عملی مناسبی برای برنامهریزان و سیاستگذاران در مدیریت مشارکتی سایر حوزههای آبخیز کشور باشد. |
| کلیدواژه ها |
| تسهیلگری، جوامع محلی، آبخیزداری مشارکتی، تعارضات اجتماعی و پروژههای آبخیزداری |
| وضعیت: پذیرفته شده |