| رویکردهای کنترل تغییر کاربری اراضی، استحصال رواناب، اصلاح شخم و اکوتوریسم برای پایداری خاک و محیطزیست |
| کد مقاله : 1051-SCWMSUP (R3) |
| نویسندگان |
|
مسیب حشمتی *1، محمد قیطوری2 1مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرمانشاه، ایران 2بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمانشاه، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرمانشاه، ایران. |
| چکیده مقاله |
| مناطق نیمه خشک ایران، بهویژه استان کرمانشاه دارای بیشترین تراکم جمعیت، فعالیتهای کشاورزی و صنعتی است. با این وجود، تغییر کاربری اراضی، شخم نامناسب و هدر رفت منابع آب حاصل از بارش، در این مناطق نیز شدید است. تکیهگاه اصلی سازگاری با تغییرات اقلیمی حفاظت خاک و بهرهبرداری پایدار از منابع طبیعی است. روش تحقیق مقاله مبتنی بر نتایج پژوهشهای نگارندگان با محوریت پیامدهای تغییر کاربری اراضی، نقش سطوح آبگیر باران برای مقابله با پدیده خشکیدگی جنگلهای زاگرس، نقش خاکورزیهای حفاظتی در پایداری خاک و عملکرد محصول، و اکوتوریسم بود. نتایج این بررسیها نشان داد که بتغییر کاربری عرصههای جنگلی و مرتعی به اراضی دیم شیبدار موجب آسیب جدی به شاخصهای مهم فیزیکی وشیمیایی خاک , کاهش رطوبت میشود. همچنین بانکتها در عرصههای جنگلی، موجب ذخیره رطوبت خاک، بهبود ماده آلی، پایداری خاک و کاهش شدت خشکیدگی درختان میشود. خاکورزیهای حفاظتی در مقایسه با شخم متداول موجب پایداری خاک، ترسیب کربن، حفظ رطوبت و عملکرد محصول دیم میشود. کشت مستقیم با برگرداندن یکسوم کلش به خاک، به عنوان راهبردی مناسب برای دیمزارها پیشنهاد شد. در نهایت، عوامل تهدید کننده اکوتوریسم عدم برنامهریزی، نبود امکانات زیربنایی، چرای مفرط دام، تغییر کاربری اراضی ملی (کوهها، جنگلها، مراتع، حاشیه رودخانه و چمنزار به اراضی کشاورزی)، عدم پایش میدانی موثر و رهاسازی زباله و پسماندهای پلاستیکی در محیطزیست مهمترین آنهاست. بنابراین میتوان نتیجهگیری کرد اصلاح شخم، استفاده از سطوح آبگیر باران، کنترل تغییر کاربری اراضی و استفاده از توان اکوتوریسم در مقیاس محلی راهکارهایی موثر برای پایداری کشاورزی و منابع طبیعی و در شرایط تغییرات اقلیمی مناطق نیمهخشک خواهند بود. |
| کلیدواژه ها |
| تغییر کاربری، پایداری خاک، رطوبت خاک، عرصههای منابع طبیعی |
| وضعیت: پذیرفته شده |