آبخوان‌داری و ارتقاء خدمات بوم‌سازگان: از تغذیه آب زیرزمینی تا احیای کارکردهای اکوسیستمی
کد مقاله : 1053-SCWMSUP (R1)
نویسندگان
علی شریفی شلمانی *1، خیرالله نوروزی1، احسان غریب رضا2، امیر حسین شریفی3
1پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری
2پزوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری
3دانشگاه آزاد اسلامی کرج
چکیده مقاله
مدیریت پایدار منابع آب در مناطق خشک و نیمه‌خشک ایران، مستلزم بهره‌گیری از رویکردهای نوینی است که همزمان به تغذیه آبخوان‌ها و احیای خدمات بوم‌سازگان بپردازد. آبخوان‌داری و تغذیه مصنوعی آبخوان نه تنها به عنوان راهکاری برای مقابله با افت سطح آب زیرزمینی و فرونشست زمین شناخته می‌شوند، بلکه نقشی محوری در بهبود طیف گسترده‌ای از خدمات بوم‌سازگان ایفا می‌کنند. این مقاله با مرور پیشینه پژوهش‌های بین‌المللی و مطالعات موردی انجام‌شده در ایران، چهار دسته از خدمات بوم‌سازگان (تأمینی، تنظیمی، پشتیبانی و فرهنگی) را که تحت تأثیر طرح‌های آبخوان‌داری بهبود می‌یابند، تحلیل می‌نماید. نتایج نشان می‌دهد که آبخوان‌داری با افزایش ذخیره آب زیرزمینی، بهبود کیفیت آب، کاهش خسارات سیل، احیای پوشش گیاهی و افزایش تولیدات کشاورزی، به طور مستقیم و غیرمستقیم به ارتقاء رفاه جوامع محلی و پایداری بوم‌سازگان منجر می‌شود. نسبت فایده به هزینه پروژه‌های شاخص بین ۲/۸ تا ۴/۲ برآورد شده و هر مترمکعب آب تغذیه‌شده معادل حدود ۲۳,۰۰۰ ریال ارزش اقتصادی ایجاد می‌کند
کلیدواژه ها
آبخوان‌داری، تغذیه مصنوعی آبخوان، خدمات بوم‌سازگان، مدیریت پایدار منابع آب، ایران
وضعیت: پذیرفته شده