تحلیل اثر مؤلفه‌های اجتماعی جوامع محلی بر تاب‌آوری منابع آب( مطالعه موردی: شهرستان ایرانشهر)
کد مقاله : 1057-SCWMSUP (R1)
نویسندگان
سجاد بازوند *1، محمدکریم رئیسی2، رضا چمن پیرا3
1هیات علمی بخش تحقیقات اقتصادی، اجتماعی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان لرستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، خرم آباد، ایران
2استادیار گروه جغرافیا، دانشگاه پیام نور، تهران ایران.
3هیات علمی بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان لرستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، خرم آباد، ایران
چکیده مقاله
با تشدید و تداوم بحران کم‌آبی در نواحی خشک و نیمه‌خشک، تقویت تاب‌آوری منابع آب، به‌ویژه از رهگذر نقش‌آفرینی جوامع محلی، به یکی از محورهای راهبردی مدیریت پایدار آب تبدیل شده است. پژوهش حاضر با هدف سنجش نقش مؤلفه‌های اجتماعی در ارتقای تاب‌آوری منابع آب در شهرستان ایرانشهر انجام گرفت. جامعه آماری شامل حدود بیست هزار بهره‌بردار بود که بر اساس فرمول کوکران، حجم نمونه برابر با سیصد و هشتاد و چهار نفر برآورد شد. نمونه‌ها به روش تصادفی طبقه‌ای انتخاب شدند و داده‌ها از طریق پرسشنامه محقق‌ساخته مبتنی بر طیف پنج‌درجه‌ای لیکرت گردآوری گردید. پایایی ابزار با ضریب آلفای کرونباخ 780/0 مورد تأیید قرار گرفت. یافته‌های حاصل از آزمون تی تک‌نمونه‌ای نشان داد که میانگین تمامی متغیرها بالاتر از سطح متوسط قرار دارند. میانگین مشارکت محلی 421/3، سرمایه اجتماعی 570/3، دانش بومی 312/3، همکاری نهادی 183/3 و تاب‌آوری منابع آب 366/3 به‌دست آمد. این مقادیر بیانگر وضعیت نسبتاً مطلوب مؤلفه‌های اجتماعی مرتبط با تاب‌آوری منابع آب در جامعه مورد بررسی است. نتایج تحلیل رگرسیون چندمتغیره نیز نشان داد که متغیرهای مستقل اجتماعی توان تبیین بخش قابل توجهی از تغییرات تاب‌آوری منابع آب را دارند. ضرایب بتای استانداردشده به ترتیب برای سرمایه اجتماعی 310/0، مشارکت محلی 240/0، دانش بومی 190/0 و همکاری نهادی 160/0 به‌دست آمد. بر این اساس، سرمایه اجتماعی بیشترین سهم را در ارتقای تاب‌آوری منابع آب ایفا می‌کند و پس از آن مشارکت محلی، دانش بومی و همکاری نهادی در مراتب بعدی اهمیت قرار می‌گیرند.
کلیدواژه ها
جوامع محلی؛ دانش بومی؛ همکاری نهادی؛ تاب‌آوری منابع آب؛ ایرانشهر.
وضعیت: پذیرفته شده