| مدیریت جامع حوزه های آبخیز راهکاری مؤثر در دستیابی به توسعه پایدار |
| کد مقاله : 1067-SCWMSUP |
| نویسندگان |
|
سید مسعود سلیمان پور *1، جمال مصفائی2، امین صالح پور جم2، پارسا حقیقی3، مریم عنایتی3 1دانشیار بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز، ایران 2دانشیار پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران 3کارشناس ارشد بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز، ایران |
| چکیده مقاله |
| مدیریت جامع حوزه آبخیز بهعنوان رویکردی جامع و چندجانبه، راهکاری کلیدی برای مدیریت پایدار منابعطبیعی ارائه میدهد. این رویکرد با تأکید بر هماهنگی بین سامانههای فیزیکی، بیولوژیکی، اجتماعی و اقتصادی، بهدنبال تأمین منافع جامعه و حفظ منابع طبیعی برای نسلهای آینده و دستیابی واقعی به توسعه پایدار است. به این منظور، پژوهش حاضر با بررسی منابع مرتبط، طرح اولیه-ای برای ایجاد یک جریان فکری کارآمد در مدیریت جامع حوزههای آبخیز بهعنوان راهکاری مؤثر در دستیابی به توسعه پایدار ارائه کرده است. یافتههای این پژوهش حکایت از آن دارد که امروزه اکثریت مردم و مسئولان بخشهای مختلف منابعطبیعی و محیط-زیست به این امر واقف شدهاند که تنها راه حل دائمی و پایدار جهت استفاده مناسب از منابع آب برای اراضی کشاورزی و منابعطبیعی همانا استفاده صحیح از فعالیتهای آبخیزداری در عرصههای کشاورزی، منابعطبیعی و محیطزیست میباشد. سه عامل مهم و حیاتی "آب، خاک و گیاه"، عوامل تعیینکننده در مدیریت جامع حوزههای آبخیز میباشند. مدیریتهای ناقص و نامناسب این منابع سه-گانه، باعث تخریب محیط زیست، کاهش تولید و بهرهوری، کاهش درآمد و نهایتاً ناپایداری توسعه خواهد شد. این امر در گرو شناخت تمامی ذینفعان و همکاری و مشارکت همگان است و بهمنزله راهنمایی و سازماندهی بهمنظور استفاده بهینه و پایدار از منابع حوزه-های آبخیز در راستای تأمین موارد نیاز بدون ایجاد تأثیرات مخرب بر محیطزیست میباشد تا اصول توسعه پایدار نیز لحاظ شود. پیشنهاد میشود نسبت به ترویج دقیق و مستمر، تدوین قوانین و سیاستهای تشویقی، عملیاتی کردن مشارکت واقعی ذینفعان، استفاده و توسعه مدلهای پویایی سیستم، و پیگیری تشکیل وزارت منابعطبیعی و محیطزیست اهتمام ویژهای صورت گیرد و این موارد بهعنوان یک توافق ملی برای مدیریت منابع آب و خاک و دستیابی به اهداف توسعه پایدار مد نظر قرار گیرند. |
| کلیدواژه ها |
| توسعه پایدار، حوزه آبخیز، مدیریت جامع، مشارکت، منابع طبیعی |
| وضعیت: پذیرفته شده |