| درس آموختههای دانش بومی بندسار برای تداوم نفوذپذیری مناسب در روشهای نوین تغذیه مصنوعی و پخش سیلاب |
| کد مقاله : 1080-SCWMSUP (R1) |
| نویسندگان |
|
محمود عربخدری *1، کورش کمالی2 1پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری 2مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی گیلان |
| چکیده مقاله |
| با ورود سیلاب به سامانههای استحصال سیلاب مشتمل بر شبکههای تغذیه مصنوعی، شبکههای پخش سیلاب و کشتزارهای سیلابی مقدار قابل توجهی رسوب معلق ریزدانه نیز وارد میشود که به تغییر در خصوصیات خاک میانجامد. در میان تغییرات مرتبط با رسوبگذاری در این سامانهها، نفوذپذیری اهمیت بیشتری دارد. زیرا، تامین رطوبت مورد نیاز گیاه، تغذیه مصنوعی و تبخیر از سطح آب تابع سرعت نفوذ آب در خاک است. با اینکه گزارشهایی از کور شدن شبکههای تغذیه مصنوعی و محدود شدن نفوذپذیری شبکهها پخش سیلاب وجود دارد، کشتزارهای سیلابی سنتی پس از صدها سال همچنان به فعالیت خود ادامه میدهند. در این مقاله با مقایسه 7 اندازهگیری نفوذپذیری در کشتزارهای سیلابی بندسار، 11 اندازهگیری از طرحهای تغذیه مصنوعی و 15 اندازهگیری از طرحهای پخش سیلاب بر آبخوان، ملاحظه شد که با افزایش ضخامت رسوبات و به دلیل ماهیت لایهای رسوبات و تفکیک ذرات ریز و درشت در فرایند رسوبگذاری، ممکن است نفوذپذیری حتی به شرایط محدود کننده تا حد چند هزارم سانتیمتر در ساعت نیز تقلیل یابد. با توجه به مجموعه تجارب موجود، مهمترین راههای حفظ نفوذ، عبارتند از ارتفاع کم آبگیری در هر نوبت (حداکثر یک الی دو متر) با هدف کمتر بودن رسوبگذاری هر رویداد از عمق شخم، انجام شخم برای شکستن ساختار لایهای و مخلوط کردن ذرات و ریز درشت، کشت و کار با هدف نفوذ ریشه در اعماق و بهبود میزان ماده آلی خاک و افزایش فعالیت جانوران خاکزی و حتی فروش خاک ریزدانه اشاره کرد. ناگفته نماند که نگهداری آب در بندسارها برای مدت کوتاه در حد چند روز نیز فرصت برای نفوذ بیشتر آب را فراهم میکند. در حالیکه در عمده سطح شبکههای پخش سیلاب، مدت نفوذ آب محدود به زمان جاری شدن سیل است. |
| کلیدواژه ها |
| بندسار، شبکه پخش سیلاب، طرح تغذیه مصنوعی، نفوذپذیری |
| وضعیت: پذیرفته شده |