| تلفیق مدل RUSLE و هیدرولیک دوبعدی سیلاب برای پهنهبندی اشکال فرسایش (سطحی، شیاری و خندقی) در حوضه آبخیز رودخانه سرنی، هرمزگان |
| کد مقاله : 1086-SCWMSUP (R1) |
| نویسندگان |
|
مجتبی انصاری فر *1، حمیدرضا معصومی1، محمدصادق دهقانیان1، محمدرضا غریب رضا2، جعفر رهنماراد3 1گروه زمین شناسی، واحد بندرعباس، دانشگاه آزاد اسلامی، بندرعباس، ایران 2گروه تحقیقات مهندسی رودخانه و سواحل، پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران 3گروه زمین شناسی، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران |
| چکیده مقاله |
| در حوضههای نیمهخشک جنوب ایران، فرسایش خاک (سطحی، شیاری و خندقی) تهدیدی جدی برای بهرهوری اراضی و تشدید سیلاب است. این پژوهش با تلفیق دو مدل RUSLE و HEC‑RAS 2D در محیط GIS، اشکال فرسایش را در حوضه آبخیز رودخانه سرنی (هرمزگان) تفکیک کرده و نقشه خطر تلفیقی با سلول ۵۰×۵۰ متر تهیه نموده است. نتایج نشان میدهد: فرسایش سطحی (۴۰٪ حوضه، <10 تن/هکتار/سال) در پاییندست سد سرنی، فرسایش شیاری (۴۴٪ حوضه، ۱۰‑۵۰ تن/هکتار/سال) در بخشهای میانی و فرسایش خندقی (۱۵٪ حوضه، ۵۰‑۱۰۰ تن/هکتار/سال) در شمال محدوده متمرکز است. همپوشانی خندقها با سیلراههای پرخطر ۷۸٪ است. رگرسیون فضایی نشان داد فاکتور توپوگرافی (LS) با ضریب ۰/۵۴، پوشش گیاهی (C) با ۰/۳۱ و فرسایندگی باران (R) با ۰/۱۲ مهمترین عوامل کنترلکننده انتقال از فرسایش شیاری به خندقی هستند. بر اساس پهنهبندی خطر، ۱۸٪ حوضه پرخطر (نیازمند تثبیت خندق)، ۴۹٪ حوضه با خطر متوسط (نیازمند عملیات زیستی‑مهندسی شیاری) و ۳۳٪ حوضه کمخطر (مدیریت سطحی) است. در پایان، روشهای تثبیت متناسب با هر شکل فرسایش شامل بندهای گابیونی، بذرپاشی و مدیریت چرا پیشنهاد شده است. |
| کلیدواژه ها |
| فرسایش، مدل RUSLE، شبیهسازی دوبعدی سیلاب، تثبیت و پایداری، رودخانه سرنی. |
| وضعیت: پذیرفته شده |