| ارزیابی کارایی مدل تجربی نمرهدهی فاکتوریل در منطقه مرکزی ایران |
| کد مقاله : 1094-SCWMSUP (R1) |
| نویسندگان |
|
سعید نبی پی لشکریان *، محمود عرب خدری گروه مهندسی حفاظت آب و خاک، پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران |
| چکیده مقاله |
| فرسایش تشدیدی خاک و تولید و انتقال مقادیر زیاد رسوب از معضلات مهم بسیاری از مناطق کشور ایران است. برای کاهش اثرات سوء این معضل از طریق انجام اقدامات حفاظت خاک و آبخیزداری، اطلاع از میزان فرسایش خاک و تولید رسوب و به عبارتی شناسایی مناطق بحرانی ضرورت دارد. با توجه به فقدان ایستگاه اندازهگیری در خروجی آبخیزهای کوچک، مدلهای تجربی ابزار مناسبی برای تخمین فرسایش خاک و رسوبدهی هستند. یکی از این روشها که براساس دادههای رسوب مناطق مدیترانهای ابداع شده، مدل تجربی نمرهدهی فاکتوریل (FSM) است. بر همین اساس هدف اصلی این تحقیق، بررسی میزان همخوانی برآوردهای این مدل تجربی و مقدار مشاهدهای رسوب در منطقه مرکزی کشور است. به همین منظور، 26 حوضه واجد اطلاعات رسوبدهی در استانهای سمنان، مرکزی، اصفهان و چهارمحال و بختیاری برای مقایسه با مقادیر برآوردی مدل انتخاب شدند. برای محاسبه رسوبدهی حوضهها، لایههای اطلاعاتی لازم برای مدل FSM بررسی و امتیازهای مربوطه داده شد. مقایسه نتایج نشان داد که تمامی تخمینهای مدل اصلی (قبل از واسنجی) چند برابر بیشتر از مقادیر رسوب اندازهگیریشده مخازن (44/0 تا 64/459 تن بر کیلومترمربع در سال) هستند. بهمنظور اصلاح ضرایب، واسنجی در منطقه مرکزی انجام گرفت که سبب بهبود قابل توجه برآوردها شد. بهطوریکه ضریب کارایی Nash‐Sutcliffe برای برای منطقه مرکزی برابر 51/0 بهدست آمد. به همین دلیل توصیه میشود که از کاربرد مدل FSM بدون واسنجی خودداری شود. همچنین، طبق نتایج بهدست آمده میتوان جمعبندی کرد که واسنجی منطقهای مدل تجربی FSM، نتایج بهتری دارد. |
| کلیدواژه ها |
| بند کوتاه، رسوبدهی، فرسایش خاک، واسنجی، مدل FSM. |
| وضعیت: پذیرفته شده |