| واکاوی رفتار بلند مدت کانونهای فعال گرد و غبار در بخش وسیعی از خاورمیانه و آسیای میانه |
| کد مقاله : 1101-SCWMSUP (R1) |
| نویسندگان |
|
فروغ گلکار *1، یاسین گرگیچ2 1بخش مهندسی آب و مرکز علوم جوی و اقیانوسی دانشگاه شیراز 2دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه شیراز |
| چکیده مقاله |
| پدیده گرد و غبار به عنوان یک چالش زیست محیطی جدی، اثرات مخربی بر سلامت انسان، اقتصاد کشاورزی و تعادل اقلیمی منطقه خاورمیانه و جنوب غرب آسیا بر جای گذاشته است. هدف از این پژوهش، واکاوی و طبقهبندی کانون های فعال گرد و غبار در ۲۲ کشور منطقه طی یک بازه زمانی ۲۴ ساله (۲۰۰۱ تا ۲۰۲۴) با استفاده از فناوری سنجش از دور است. بدین منظور، داده های ژرفای نوری آئروسل (AOD) سنجنده MODIS با تفکیک مکانی ۱۰ کیلومتر در سامانه ابری گوگل ارث انجین پردازش گردید. در این مطالعه، مناطقی که بیش از ۷۰ روز در سال دارای AOD فراتر از ۰.۵ بودند، به عنوان کانون فعال شناسایی شدند. سپس نقشه های فراوانی رخداد (Frequency) و انحراف معیار (STD) استخراج شد و روند تغییرات مساحت کانون ها با آزمون ناپارامتریک من-کندال تحلیل گردید. یافته ها نشان داد که کشورهای افغانستان، سوریه، ترکمنستان، هند و مصر با روند افزایشی معنی داری در مساحت کانون های غبارخیز مواجه بودهاند، در حالی که در ایران، عراق و عربستان ثبات نسبی مساحت کانون ها در بلند مدت مشاهده شد. تحلیل نقشه های فراوانی و انحراف معیار نشان داد که شمال غرب شبه قاره هند با ۲.۶۴ درصد ، بحرانیترین کانون پایدار منطقه است. در مقابل، کانون های جنوب غرب ایران و بینالنهرین رفتاری «نوسانی» و «ناپایدار» (۲.۹۷ درصد محدوده) دارند که به شدت به چرخه های خشکسالی و شرایط هیدرولوژیکی وابسته است. |
| کلیدواژه ها |
| کانون گرد و غبار، خاورمیانه، نقشه فراوانی و نوسان رخداد |
| وضعیت: پذیرفته شده |