پیش‌بینی تولید علوفه مراتع در شرایط خشکسالی به منظور استفاده در برنامه بیمه مراتع
کد مقاله : 1119-SCWMSUP (R1)
نویسندگان
زهرا جابرالانصار *1، بابک بحرینی نژاد2، عبدالرسول شفیعی دستجردی3، آرزو زمانی4
1محقق، بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی اصفهان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اصفهان، ایران
2دانشیار پژوهشی، بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی اصفهان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی ، اصفهان ایران
3محقق، بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی اصفهان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی ، اصفهان، ایران
4دانشجوی کارشناسی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان
چکیده مقاله
در اکوسیستم‌های مرتعی خشک و نیمه خشک متغیرهای اقلیمی با تاثیر بر رطوبت قابل دسترس خاک به شدت تولید گیاهی را تحت تاثیر قرار می‌دهند. شناخت روند تغییرات و عوامل موثر بر تولید مرتع پیش زمینه اصلی درک فرآیندها و مدیریت بهینه مراتع می‌باشد. هدف از این مطالعه برآورد تولید گونه‌های مرتعی و معرفی عوامل اقلیمی موثر بر تولید مرتع بود. در این مطالعه مقادیر تبخیر و تعرق مرجع با استفاده از روش پنمن- مانتیث (فائو) و به‌کارگیری داده‌های آب و هوایی ایستگاه سینوپتیک میمه، خصوصیات گیاه (مرتع) و خصوصیات خاک به کمک برنامه نرم افزار REF-ET در طول سالهای 1389 تا 1392 در ایستگاه تحقیقاتی آبخوان سه محاسبه و تولید مرتع برآورد گردید. نتایج نشان داد که میانگین تبخیر و تعرق تجمعی در دوره فصل رویش در منطقه 4/7 برابر میانگین بارش تجمعی دوره آماری چهارساله بوده است. بدین ترتیب گیاه از رطوبت ذخیره شده برای تبخیر و تعرق واقعی استفاده نموده است. بهترین مدل برآورد تولیدگونه‌های مرتعیشاخص با استفاده از عوامل بارش تجمعی، نسبت بارش تجمعی به تبخیر و تعرق تجمعی و تفاضل تبخیر و تعرق تجمعی و بارش تجمعی تعیین شد. بر این اساس میانگین تولید علوفه در طول سالهای مورد مطالعه 6/338 کیلوگرم در هکتار برآورد گردید. گونه‌های گیاهی Andrachne fruticosus و Artemisia sieberi به دلیل ضرایب همبستگی بالای مدلهای تولید برازش شده می توانند به عنوان گونه‌های شاخص در تخمین تولید علوفه سایت استپی تحقیقات آبخوان سه مدنظر قرار گیرند. کاربرد شاخص‌های اقلیمی مبتنی بر تبخیر و تعرق می تواند در مدلهای مختلف برآورد تولید بلندمدت تولید علوفه به منظور تعیین ظرفیت چرایی دام در مراتع و توسعه صنعت بیمه مراتع جایگزین روشهای معمول گردد.
کلیدواژه ها
برآورد، تولید مرتع، تبخیر و تعرق، منطقه استپی
وضعیت: پذیرفته شده