| پایش اثر خشکسالی بر رطوبت، کربن آلی و پایداری خاکدانه در جنگلهای بلوط آلوتان، آذربایجان غربی |
| کد مقاله : 1123-SCWMSUP (R1) |
| نویسندگان |
|
مجید پاتو *1، جلال هناره2 1استادیار پژوهش، بخش تحقیقات جنگلها و مراتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان غربی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ارومیه، ایران 2استادیار پژوهش، بخش تحقیقات جنگل ها و مراتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان غربی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ارومیه، ایران |
| چکیده مقاله |
| جنگلهای زاگرس به عنوان یکی از مهمترین اکوسیستمهای ایران، در سالهای اخیر بهشدت تحت تأثیر تغییرات اقلیمی و خشکسالیهای متوالی قرار گرفتهاند. این پژوهش با هدف ارزیابی اثر خشکسالی بر ویژگیهای فیزیک وشیمیایی خاک در جنگلهای منطقه آلوتان (میرآباد) انجام شد. بدین منظور، با استفاده از دادههای ایستگاه هواشناسی در یک دوره ۲۰ ساله (۱۴۰۳-۱۳۸۳)، شاخص بارش استانداردشده (SPI) محاسبه و سالها بر اساس شدت خشکسالی به سه کلاس نرمال، متوسط و شدید تقسیم شدند. ۳۰ نمونه خاک از عمق ۰ تا ۳۰ سانتیمتری در کلاسهای مذکور برداشت و ویژگیهای رطوبت وزنی، کربن آلی (SOC) و پایداری خاکدانه (MWD) اندازهگیری شد. نتایج نشان داد که شدت خشکسالی تأثیر معنی داری (p<.01) بر کاهش کیفیت خاک داشته است؛ بهطوریکه در کلاس خشکسالی شدید، رطوبت خاک تا 61% کربن آلی تا 60% و پایداری خاکدانه تا 53% نسبت به شرایط نرمال کاهش یافتند. تحلیل همبستگی پیرسون حاکی از رابطه مثبت و قوی بین شاخص SPI و ویژگیهای خاک بود (r>0.69). قویترین همبستگی (0.85r =) بین کربن آلی و پایداری خاکدانه مشاهده شد که بر نقش حیاتی ماده آلی در حفظ ساختار خاک تحت تنش اقلیمی تأکید دارد. یافتهها این پژوهش نشان میدهد که تداوم روند خشکسالی، با تخریب ساختمان خاک و کاهش توان ذخیره رطوبتی، تابآوری اکولوژیک جنگلهای منطقه را بهشدت کاهش داده و فرسایش خاک را تشدید میکند. لذا، پایش مستمر شاخصهای اقلیمی و مدیریت ماده آلی خاک در این مناطق برای حفظ پایداری جنگل ضروری است |
| کلیدواژه ها |
| شاخص SPI، کیفیت خاک، ساختمان خاک، ماده آلی، تنش اقلیمی. |
| وضعیت: پذیرفته شده |