مسائل، اثرات و راهکارهای مدیریت خاک و آبخیزداری در مواجهه با تغییر اقلیم با نگاهی ویژه به استان اصفهان
کد مقاله : 1126-SCWMSUP (R1)
نویسندگان
مهدی هاشمی *1، عبدالرسول شفیعی دستجردی2، علی دسترنج3
1استادیار بخش تحقیقاتی حفاظت خاک و آبخیزداری مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی اصفهان
2مرکز تحقیقات کشاورزی اصفهان
3مرکز تحقیقات اصفهان
چکیده مقاله
تغییر اقلیم به عنوان یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های جهانی، اثرات عمیقی بر منابع طبیعی، به ویژه خاک و آبخیزداری، در مناطق خشک و نیمه‌خشک مانند ایران گذاشته است. این مقاله به مسائل، اثرات و راهکارهای مدیریت خاک و آبخیزداری در مواجهه با تغییر اقلیم، با تمرکز ویژه بر استان اصفهان، می‌پردازد. استان اصفهان، به عنوان یکی از مناطق کلیدی ایران با حوضه آبخیز زاینده‌رود، شاهد کاهش بارندگی، افزایش دما، تشدید فرسایش خاک و کاهش منابع آب زیرزمینی است. بر اساس داده‌های سازمان هواشناسی ایران (IRIMO)، میانگین بارندگی سالانه در اصفهان از حدود 150 میلی‌متر در دهه 1990 به کمتر از 120 میلی‌متر در دهه 2020 کاهش یافته است. این تغییرات منجر به افزایش نرخ فرسایش خاک تا 16 تن در هکتار در سال شده و کشاورزی پایدار را تهدید می‌کند. تحقیق با بررسی مطالعات همتا بازبینی‌شده و گزارش‌های بین‌المللی مانند IPCC و FAO، به تحلیل اثرات اقلیم بر خاک و آبخیزداری پرداخته و بر اهمیت ادغام دانش محلی و جهانی تأکید دارد. نتایج نشان‌دهنده موفقیت پروژه‌های محلی مانند آبخیزداری در حوضه زاینده‌رود است که توانسته سیلاب را کنترل و نفوذ آب را افزایش دهد. تحقیق حاضر در نهایت، برای کاهش اثرات اقلیم، پیشنهادهای مدیریتی کوتاه‌مدت و بلندمدت ارائه داده و راهکارهایی مانند اجرای پروژه‌های آبخیزداری، حفاظت خاک و سیاست‌های سازگاری پیشنهاد می‌دهد.
کلیدواژه ها
تغییر اقلیم، مدیریت خاک، آبخیزداری، کشاورزی پایدار، استان اصفهان
وضعیت: پذیرفته شده