واکاوی نقش متغیرهای اقتصادی، اجتماعی و نهادی در برنامه‌ریزی مشارکتی در پروژه پخش سیلاب قوشه دامغان
کد مقاله : 1127-SCWMSUP (R1)
نویسندگان
زینب احسان پور1، ابراهیم یوسفی مبرهن *2، ابراهیم کریمی سنگچینی2
1کارشناس
2عضو هیات علمی
چکیده مقاله
پروژه‌های پخش سیلاب در مناطق خشک و نیمه‌خشک ایران علیرغم موفقیت‌های فنی در تغذیه مصنوعی آبخوان‌ها و کنترل سیلاب، غالباً با مسئله بنیادین مشارکت پایین جوامع محلی مواجه هستند. هدف این پژوهش، شناسایی و تحلیل عمیق‌ترین چالش‌های فراروی مشارکت مردمی در ایستگاه پخش سیلاب قوشه دامغان (استان سمنان) به عنوان یکی از پروژه‌های شاخص آبخوان‌داری کشور می‌باشد. این تحقیق از نوع کاربردی و به روش پیمایشی-تحلیلی انجام شد. جامعه آماری شامل ۶۰ نفر از بهره‌برداران کشاورز و دامدار ساکن در سه روستای مجاور پروژه (قوشه، امروان و عبداله آباد) بود که به صورت تصادفی ساده انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها، پرسشنامه محقق‌ساخته با طیف لیکرت پنج درجه‌ای بود که روایی صوری آن توسط پانل متخصصان تأیید و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ (۸۲۹/۰) محاسبه گردید. تجزیه و تحلیل داده‌ها در دو سطح توصیفی (فراوانی، درصد، میانگین و انحراف معیار) و استنباطی (آزمون ناپارامتریک فریدمن) در نرم‌افزار SPSS نسخه ۲۶ انجام شد. نتایج آزمون فریدمن با مقدار کای اسکوئر ۵۸/۲۰۰ و سطح معنی‌داری ۰۰۰/۰ نشان داد که تفاوت در رتبه‌بندی عوامل مؤثر بر مشارکت معنادار است. علی‌رغم وجود پتانسیل مشارکت در جامعه، نرخ مشارکت فعال به میزان تنها ۳/۲۳ درصد محدود شده است. سه عامل دارای بالاترین میانگین رتبه به ترتیب عبارتند از: تقویت حس عزت‌نفس و هویت اجتماعی (۶۶/۱۰)، ایجاد فرصت‌های شغلی جدید (۶۳/۱۰) و افزایش درآمد خانوار (۵۶/۹). در مقابل، پایین‌ترین رتبه‌ها به افزایش دسترسی به تسهیلات بانکی (۹۶/۴)، همکاری بین‌نهادی (۶۸/۵) و بهبود مشارکت زنان (۶۸/۵) اختصاص یافت.
کلیدواژه ها
پخش سیلاب، مشارکت مردمی، چالش‌ها، قوشه دامغان، آزمون فریدمن
وضعیت: پذیرفته شده