| ارزیابی کارایی مدل تجربی EPM در برآورد فرسایش خاک و رسوبدهی حوضههای مرکزی منتخب ایران |
| کد مقاله : 1128-SCWMSUP (R1) |
| نویسندگان |
|
سعید نبی پی لشکریان *، محمود عرب خدری گروه مهندسی حفاظت آب و خاک، پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران |
| چکیده مقاله |
| فرسایش تشدیدی خاک و تولید رسوب زیاد از معضلات مهم بسیاری از مناطق ایران است. برای کاهش اثرات سوء این معضل از طریق انجام اقدامات حفاظت خاک و آبخیزداری، اطلاع از شناسایی مناطق بحرانی ضرورت دارد. با توجه به فقدان ایستگاه اندازهگیری در خروجی آبخیزهای کوچک، مدلهای تجربی ابزار مناسبی برای تخمین فرسایش خاک و رسوبدهی هستند. یکی از روشهای متداول در ایران، مدل پتانسیل فرسایش (EPM) میباشد که در خارج از ایران ساخته شده است. بر همین اساس هدف اصلی این تحقیق، تطبیق شرایط مدل با طبیعت و جمعبندی نتایج حاصله در مناطق منتخب کشور است. به همین منظور، 26 آبخیز واجد اطلاعات رسوبدهی در چهار استان برای مقایسه با مقادیر برآوردی مدل انتخاب شدند. برای محاسبه رسوبدهی آبخیزها، لایههای اطلاعاتی لازم برای مدل EPM بررسی و امتیازهای مربوطه داده شد. مقایسه نتایج نشان داد که در بیشتر موارد، تخمینهای مدل (23 تا 368 تن بر کیلومترمربع در سال) کمتر از مقادیر رسوب اندازهگیری شده مخازن (44/0 تا 64/459 تن بر کیلومتر مربع در سال) هستند. واسنجی مدل با اصلاح ضرایب جداول مدل EPM انجام گرفت که سبب بهبود قابلتوجه برآوردها شد. بهطوریکه، ضریب کارایی Nash‐Sutcliffe برای حوضههای منتخب مناطق مرکزی برابر 68/0 بهدست آمد. به همین دلیل توصیه میشود که از کاربرد مدل EPM اولیه خودداری شود و از مدل با ضریب اصلاح شده استفاده شود. |
| کلیدواژه ها |
| بند کوتاه، رسوبدهی، فرسایش خاک، مدل تجربی پتانسیل فرسایش، واسنجی. |
| وضعیت: پذیرفته شده |