| بررسی روشهای مختلف کشاورزی حفاظتی و نقش آنها در تثبیت کربنآلی خاک |
| کد مقاله : 1129-SCWMSUP (R1) |
| نویسندگان |
|
حمیدرضا متینفر1، احمد گودرزی *2، سمیه حیدرنژاد3 1استادگروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان 2دانشجوی دکتری مدیریت منابع خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان 3محقق بیابان زدایی مرکز تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی و منابع طبیعی استان لرستان، پردیس تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی |
| چکیده مقاله |
| خاک بهعنوان بزرگترین مخزن کربن در اکوسیستمهای خشکی، نقش کلیدی در چرخه جهانی کربن و تعدیل تغییرات اقلیمی ایفا میکند. کشاورزی حفاظتی یکی از مؤثرترین راهکارهای مدیریتی برای افزایش تثبیت کربن آلی خاک شناخته میشود. پژوهش حاضر با هدف بررسی جامع روشهای مختلف خاکورزی حفاظتی و نقش آنها در تثبیت کربن آلی خاک تدوین شده است. یافتههای مطالعات داخلی و بینالمللی نشان میدهد که خاکورزی حفاظتی از طریق سه سازوکار اصلی به تثبیت کربن آلی خاک کمک میکند: (1) افزایش پایداری خاکدانهها و حفاظت فیزیکی کربن در درون خاکدانههای بزرگ؛ (2) کاهش معدنیسازی کربن آلی به-دلیل کاهش دستخوردگی خاک و بهبود شرایط میکروبی؛ (3) افزایش ورود بقایای گیاهی به خاک و تشکیل ترکیبات آلی پایدار. در این میان، روش بیخاکورزی با حفظ بقایا بیشترین تأثیر را در افزایش کربن آلی خاک (معمولاً 10 تا 15 درصدنسبت به شخم مرسوم) داشته است. ترکیب بقایای گیاهی با این روش، اثر مضاعف ایجاد کرده و میتواند تا 30 درصد کربن سطحی خاک را افزایش دهد. تأثیر مثبت این روشها در اقلیمهای گرم و مرطوب و همچنین در خاکهایی با بافت متوسط تا سنگین، چشمگیرتر است؛ با این حال در خاکهای شنی مناطق خشک نیز نسبت به خاکورزی مرسوم بهبود قابل ملاحظهای ایجاد میشود. تثبیت کربن در خاکهای تحت کشاورزی حفاظتی فرآیندی غیرخطی است و معمولاً طی 10 تا 15 سال پس از تغییر مدیریت به اوج خود میرسد و سپس به سوی تعادل جدیدی پیش میرود. با توجه به نقش کلیدی کربن آلی خاک در حاصلخیزی و کاهش انتشار گازهای گلخانهای، این روشها بهعنوان راهبردی نویدبخش در مدیریت پایدار اراضی زراعی و کاهش آثار تغییر اقلیم شناخته میشوند. ترویج کشاورزی حفاظتی ضروریترین اقدام برای حفاظت از منابع پایه تولید و افزایش ظرفیت تثبیت کربن در اکوسیستمهای کشاورزی کشور است. |
| کلیدواژه ها |
| کشاورزی حفاظتی، تثبیت کربن آلی خاک، بیخاکورزی، خاکدانههای خاک، معدنیسازی، مدیریت بقایا. |
| وضعیت: پذیرفته شده |