نقش روش‌های مختلف کشاورزی حفاظتی در بهبود حفظ رطوبت خاک
کد مقاله : 1131-SCWMSUP (R1)
نویسندگان
حمیدرضا متین فر1، احمد گودرزی *2، سمیه حیدرنژاد3
1استادگروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان
2دانشجوی دکتری مدیریت منابع خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان،
3محقق بیابان زدایی مرکز تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی و منابع طبیعی استان لرستان، پردیس تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی
چکیده مقاله
کمبود آب یکی از چالش‌های اساسی زراعت در مناطق خشک و نیمه‌خشک است. هر روشی که بتواند در حفظ رطوبت خاک و بهره‌وری آب کمک کند، حائز اهمیت فراوان است. کشاورزی حفاظتی به‌عنوان یک رویکرد پایدار، مبتنی بر سه اصل کاهش یا حذف خاک‌ورزی، حفظ پوشش دائم بقایای گیاهی بر سطح خاک و تنوع‌بخشی در کشت (تناوب زراعی) است. پژوهش حاضر به روش مروری، انواع روش‌های کشاورزی حفاظتی شامل بی‌خاکورزی (کشت مستقیم)، کم‌خاکورزی، استفاده از گیاهان پوششی، مدیریت بقایا و کاربرد کودهای‌آلی را بررسی می‌کند. نتایج مطالعات مختلف نشان می‌دهد که این روش‌ها از طریق کاهش تبخیر سطحی، بهبود نفوذپذیری، افزایش ماده آلی و اصلاح ساختمان خاک، چرخه آب در خاک و کاهش فرسایش آبی و بادی، نقش مؤثری در حفظ رطوبت خاک ایفا می‌کنند. همچنین شواهد نشان داده است که به‌کارگیری همزمان اجزای کشاورزی حفاظتی، به ویژه در فصول همراه با تنش خشکی، می‌تواند ضمن ذخیره‌سازی رطوبت در نیمرخ خاک، به بهبود عملکرد محصول و بهره‌وری مصرف آب نیز منجر شود. با توجه به بحران کم‌آبی و تخریب اراضی در کشور، ترویج و بکارگیری اصول کشاورزی حفاظتی به عنوان یک راهکار مؤثر و سازگار با اقلیم در مدیریت پایدار منابع خاک و آب توصیه می‌شود.
کلیدواژه ها
کم خاکورزی ، پوشش سطح خاک ، ذخیره رطوبتی ، مواد آلی.
وضعیت: پذیرفته شده