| بررسی تطبیقی خسارات ناشی از سرمازدگی و خشکسالی در بخش کشاورزی (سالهای ۱۳۹۲ تا ۱۴۰۰) |
| کد مقاله : 1150-SCWMSUP (R1) |
| نویسندگان |
|
مهرناز بنی اعمام *، روح انگیز اختری عضو هیات علمی پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری |
| چکیده مقاله |
| بخش کشاورزی ایران بهعنوان یکی از ارکان اصلی تأمین امنیت غذایی، همواره در معرض مخاطرات طبیعی متعددی، بهویژه خشکسالی و سرمازدگی، قرار دارد که میتوانند پیامدهای گسترده ای بر تولید محصولات کشاورزی، درآمد بهرهبرداران و پایداری نظامهای زراعی و باغی داشته باشند. هدف این پژوهش، بررسی و مقایسه تطبیقی خسارات ناشی از خشکسالی و سرمازدگی در بخش کشاورزی ایران طی دوره زمانی ۱۳۹۲ تا ۱۴۰۰ است.روش تحقیق از نوع توصیفی-تحلیلی بوده و بر پایه دادههای ثانویه استخراجشده از گزارشهای رسمی صندوق بیمه کشاورزی و آمارهای بخش کشاورزی و دادههای هواشناسی کشاورزی کشور انجام شده است. برای تحلیل دادهها از آمار توصیفی، بررسی روند زمانی و مقایسه سهم نسبی هر یک از مخاطرات در خسارات کشاورزی استفاده شد. نتایج نشان داد که خشکسالی مهمترین عامل خسارتزا در دوره مورد مطالعه بوده و با حدود 480 هزار میلیارد ریال خسارت، نزدیک به 75 درصد کل خسارات ناشی از مخاطرات مورد بررسی را به خود اختصاص داده است. این پدیده به دلیل گستره مکانی وسیع و تداوم زمانی طولانی، سالانه به طور متوسط حدود 3/2 میلیون هکتار از اراضی کشاورزی را تحت تاثیر قرار داده و بیشترین خسارت آن در سال 1397 ثبت شده است. در مقابل، سرمازدگی با حدود 120 هزار میلیارد ریال خسارت و سهمی معادل ۱9 درصد از کل خسارات، اگرچه از نظر گستره مکانی محدودتر بوده، اما از نظر شدت خسارت در واحد سطح اثرات شدیدتری داشته است. میانگین خسارت سرمازدگی به ازای هر هکتار حدود 52 میلیون ریال برآورد شد که حدود 20 برابر بیشتر از خسارت خشکسالی در واحد سطح است. بر این اساس، توسعه بیمههای چند خطره کشاورزی، اصلاح الگوی کشت، تقویت سامانههای هشدار زود هنگام و بهره گیری از فناوریهای نوین پایش اقلیمی برای کاهش خسارات این مخاطرات ضروری است. |
| کلیدواژه ها |
| خشکسالی، سرمازدگی، خسارت کشاورزی، تحلیل تطبیقی، ایران (۱۳۹۲-۱۴۰۰) |
| وضعیت: پذیرفته شده |