| گزینش گونههای بومی برای احیای مراتع با تأکید بر تابآوری و کارکرد اکوسیستم |
| کد مقاله : 1184-SCWMSUP (R1) |
| نویسندگان |
|
وحید کریمیان * استادیار، گروه مهندسی طبیعت، دانشکده کشاورزی و منابعطبیعی، دانشگاه یاسوج |
| چکیده مقاله |
| احیا و اصلاح مراتع به عنوان یکی از مهمترین راهبردهای مقابله با تخریب سرزمین، مستلزم انتخاب صحیح گونههای گیاهی متناسب با شرایط اکولوژیکی و اهداف مدیریتی است. با این حال در بسیاری از برنامههای احیایی انتخاب گونهها عمدتاً بر پایه معیارهای محدودی نظیر مقاومت به خشکی یا شوری انجام میشود و سایر کارکردهای مهم اکوسیستمی کمتر مورد توجه قرار میگیرند. پژوهش حاضر با هدف تبیین ضرورت استفاده از رویکردی چندمعیاره در انتخاب گونههای گیاهی بومی برای احیا و اصلاح مراتع انجام شد. این مطالعه به روش مروری-توصیفی و بر اساس بررسی منابع علمی داخلی و خارجی انجام گرفت. برای این منظور، مقالات علمی، گزارشهای پژوهشی و کتابهای تخصصی مرتبط از پایگاههای اطلاعاتی معتبر داخلی شامل SID، Magiran،Civilica و غیره، پایگاههای بینالمللیGoogle Scholar، Scopus، Web of Science و ScienceDirect گردآوری و تحلیل شدند. نتایج مرور منابع نشان داد که اگرچه مقاومت به تنشهای محیطی بهویژه خشکی و شوری، از الزامات اساسی انتخاب گونهها در مناطق خشک و نیمهخشک محسوب میشود، اما این ویژگی به تنهایی نمیتواند موفقیت بلندمدت برنامههای احیایی را تضمین کند. گونههای منتخب باید علاوه بر بومی بودن و سازگاری با شرایط محیطی، در حفاظت آب و خاک، کاهش فرسایش، تأمین علوفه با کیفیت مناسب، حفظ تنوع زیستی، ترسیب کربن و ارتقای سایر خدمات اکوسیستمی نیز نقش مؤثری ایفا کنند. بر این اساس، مقاله حاضر بر ضرورت گذار از رویکردهای تکمنظوره به چارچوبهای تصمیمگیری چندمعیاره در انتخاب گونههای گیاهی برای احیا و اصلاح مراتع تأکید میکند. بهرهگیری از چنین رویکردی میتواند ضمن افزایش موفقیت و پایداری پروژههای احیایی، زمینه مدیریت پایدار اکوسیستمهای مرتعی را در شرایط تغییر اقلیم و محدودیت منابع فراهم سازد. |
| کلیدواژه ها |
| گونههای گیاهی بومی، احیای مراتع، خدمات اکوسیستمی، حفاظت خاک و آب |
| وضعیت: پذیرفته شده |