| نقشه برداری تناسب کیفی اراضی برای گندم دیم در حوزه آبخیز بدر، استان کردستان |
| کد مقاله : 1190-SCWMSUP |
| نویسندگان |
|
مسلم زرینی بهادر * کارشناس خاک و آب مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان تهران |
| چکیده مقاله |
| ارزیابی تناسب اراضی، اطلاعات جغرافیایی را در مورد کشت محصولات در جایی که به بهترین وجه مناسب هستند ارائه میدهد و میتواند نقش مهمی در رسیدگی به چالش های معاصر مانند تغذیه 9 میلیارد نفر تا سال 2050، مقابله با تغییرات اقلیمی و امکان تولید پایدار داشته باشد. ارزیابی تناسب اراضی یکی از مهمترین ابزارهای برنامهریزی کاربری زمین و مدیریت پایدار منابع طبیعی است که با شناسایی قابلیتها و محدودیتهای اراضی، زمینه بهرهبرداری بهینه از آنها را فراهم میسازد. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی و پهنهبندی تناسب اراضی برای کشت گندم دیم در بخشی از اراضی جنوب شهرستان قروه به مساحت حدود 6700 هکتار انجام شد. در این مطالعه، تناسب اراضی بر اساس چارچوب سازمان خواروبار و کشاورزی ملل متحد (FAO) و با استفاده از روش پارامتریک (فرمول ریشه دوم) تعیین گردید. بدین منظور، شاخص زمین از تلفیق ویژگیهای اقلیمی و زمینی محاسبه و سپس با بهرهگیری از متغیرهای کمکی استخراجشده از مدل رقومی ارتفاع و پردازش در محیط GIS و نرمافزار R، نقشه کلاسهای کیفی تناسب اراضی تهیه شد. نتایج نشان داد که بیشترین میزان تناسب اراضی در واحدهای پایکوهی، دشتهای آبرفتی و مخروطافکنههای آبرفتی مشاهده میشود، در حالی که مناطق کوهستانی به دلیل محدودیتهای توپوگرافی در کلاس نامناسب قرار گرفتند. همچنین بررسی اهمیت متغیرهای مؤثر نشان داد که ژئومورفولوژی، موقعیت نسبی شیب، شیب، شاخص خیسی، شاخص همواری کف دره، فاصله عمودی از شبکه آبراهه، شاخص همواری قله و انحنای عرضی به ترتیب مهمترین عوامل مؤثر در پیشبینی کلاسهای تناسب اراضی هستند. نتایج این پژوهش بیانگر نقش تعیینکننده ویژگیهای ژئومورفولوژیک، توپوگرافی و وضعیت رطوبتی اراضی در تناسب کشت گندم دیم بوده و نشان میدهد که استفاده از روشهای رقومی و سامانههای اطلاعات جغرافیایی میتواند دقت و کارایی ارزیابی تناسب اراضی را افزایش دهد. |
| کلیدواژه ها |
| ارزیابی کیفی، تناسب اراضی، نقشهبرداری رقومی، مدیریت حوزه آبخیر، کاربری مطلوب |
| وضعیت: پذیرفته شده |