| درس آموخته های مورد استفاده در رویکردهای نوین مدیریت فرسایش و رسوب در ذخیره گاه های زیست کره یونسکو: نقشه راه مرکز بین المللی ICIMWB برای همسویی با برنامه بینالمللی رسوب یونسکو (ISI)، فاز نهم برنامه هیدرولوژیکی بینالدولی (IHP-IX) و رویکردهای نوین |
| کد مقاله : 1203-SCWMSUP (R1) |
| نویسندگان |
|
Hamid Nouri * Malayer university/ICIMWB Center C2C under auspecies of UNESCO |
| چکیده مقاله |
| تحولات اخیر در مدیریت منابع آب و خاک نشان میدهد که رویکردهای سنتی کنترل فرسایش و رسوب به تنهایی قادر به پاسخگویی به چالشهای پیچیده ناشی از تغییر اقلیم، کاهش امنیت آب، افت کیفیت اکوسیستمها و رسوبگذاری مخازن نیستند. برنامه بینالمللی رسوب یونسکو (ISI) در چارچوب فاز نهم برنامه هیدرولوژیکی بینالدولی (IHP-IX) و همچنین یافتههای جدید کمیسیون بینالمللی سدهای بزرگ (ICOLD) بر مدیریت یکپارچه رسوب، سلامت حوزههای آبخیز، تابآوری سرزمین و راهکارهای مبتنی بر طبیعت تأکید دارند. پژوهش حاضر با رویکرد تحلیلی ـ تطبیقی، اسناد راهبردی IHP-IX، برنامه ISI، نتایج کنگره جهانی ICOLD 2025 و تجارب برجسته ایران در حفاظت خاک و مدیریت حوزه های آبخیز ذخیره گاه های زیست کره را بررسی میکند. نتایج نشان میدهد که با توجه به اینکه بسیاری از مؤلفههای مورد تأکید در برنامههای جهانی طی دهههای گذشته در ایران تجربه شدهاند، اما سطح تخریب گسترده در مناطق سپر و زون انتقال در ذخیره گاه های زیست کره نشان می دهد که تعادل بین حفاظت و توسعه ایجاد نشده است. همچنین پراکندگی برنامهها، نبود نظام ملی مدیریت رسوب و فقدان شاخصهای سلامت حوزه آبخیز مانع بهرهبرداری کامل از این ظرفیتها شده است. مقاله حاضر نقشه راهی برای گذار از رویکرد کنترل فرسایش و رسوب به مدیریت سلامت محور حوزههای آبخیز و استقرار نظام ملی مدیریت پیوسته رسوب در ایران ارائه میکند. |
| کلیدواژه ها |
| رویکرد نوین مدیریت رسوب(ISI)، سلامت حوزه آبخیز، فاز نهم برنامه آب یونسکو،کنفرانس سدهای بزرگ(ICOLD)، ذخیره گاه های زیست کره یونسکو |
| وضعیت: پذیرفته شده |