| بررسی تأثیر درصدهای مختلف پوشش بنتونیت بر پایداری خاکدانهها و کاهش فرسایش پاشمانی در خاکهای مرتعی |
| کد مقاله : 1250-SCWMSUP (R1) |
| نویسندگان |
|
آذر رسولی رضاآباد * دانشگاه صنعتی خاتم الانبیا بهبهان |
| چکیده مقاله |
| فرسایش پاشمانی، نخستین گام در زنجیره فرسایش آبی خاک، در اثر برخورد قطرات باران با سطح خاک رخ میدهد و موجب ازهمگسیختگی خاکدانهها و افزایش رواناب میشود. خاکهای مرتعی، بهدلیل پوشش گیاهی پراکنده، بهویژه در مناطق کوهستانی پربارش نظیر یاسوج، در برابر این فرسایش آسیبپذیرند. این پژوهش با هدف بررسی تأثیر بنتونیت در سه سطح پوششی ۱۵، ۳۰ و ۴۵ درصد بر پایداری خاکدانههای سطحی یک خاک مرتعی و کاهش فرسایش پاشمانی انجام شد. نمونههای خاک (عمق صفر تا ۲۰ سانتیمتر) از عرصهای مرتعی در حومه یاسوج جمعآوری و پس از آمادهسازی، در فنجانهای پاشمان قرار گرفت. بنتونیت در سه سطح و سه تکرار اعمال و نمونهها در معرض شبیهساز باران با شدت ۹۰ میلیمتر بر ساعت به مدت ۱۰ دقیقه قرار گرفتند. پایداری خاکدانهها با روش الک تر اندازهگیری و شاخصهای دانهبندی با نرمافزار گرادیستات استخراج شد. تحلیل آماری با GLM و آزمون دانکن در SPSS انجام گرفت. نتایج نشان داد بنتونیت در هر سه سطح، میانگین قطر خاکدانهها را بهطور معنیدار افزایش داد. اثر بنتونیت بر D10، D10/D90 و جورشدگی در سطح ۹۵ درصد و بر D50، D90، D90-D10، D75-D25 و چولگی در سطح ۹۹ درصد معنیدار بود. سطوح ۱۵ و ۳۰ درصد بیشترین عملکرد حفاظتی را داشتند، در حالی که سطح ۴۵ درصد، احتمالاً بهدلیل اشباع ظرفیت چسبندگی، کارایی کمتری نشان داد. بنتونیت میتواند راهکاری مؤثر و کمهزینه برای کنترل فرسایش پاشمانی در عرصههای مرتعی باشد. |
| کلیدواژه ها |
| بنتونیت، پایداری خاکدانه، فرسایش پاشمانی، الک تر، خاک مرتعی، شبیهساز باران |
| وضعیت: پذیرفته شده |