| دانش بومی ابزاری مناسب وتاثیرگذاردرآبخیزداری و مدیریت بیابان |
| کد مقاله : 1257-SCWMSUP (R1) |
| نویسندگان |
|
رحمان شریفی *1، سید جعفر سید اخلاقی2، پژمان رودگرمی3، خیرالله نوروزی4، سمانه عبدوسی5، مسلم زرینی بهادر6 1استادیارمرکزتحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان تهران، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران. پست الکترونیک 2استادیار موسسه تحقیقات جنگل ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران 3استادیار بازنشسته مرکزتحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان تهران، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران. 4کارشناس پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران. 5کارشناس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان تهران، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران. 6کارشناس خاک و آب مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان تهران |
| چکیده مقاله |
| دانش بومی دانشی محلی است که از تأثیر متقابل بین مردم و محیط برمیخیزد. این دانش ویژگی های فرهنگ های گذشته است و تجارب بشری را دربرمیگیرد و نمونههای فنی این دانش را میتوان در کشاورزی، پزشکی، مدیریت، منابع طبیعی، مهندسی مشاهده کرد. موضوع دانش بومی و سنتی در تمام قارههای دنیا بهعنوان یک موضوع محوری در مدیریت عرصه های بیابانی مطرح است تا مدیریت بیابان، تصمیمسازیهای خود را بر پایه این دانش دنبال نماید. با این وجود، در استان تهران و البرز دو مورد دانش بومی در ارتباط با منابع آب و تقویت پوشش گیاهی شناسایی گردید. بندبختیاری ازگذشته توسط مرتعداران منطقه برای تقویت پوشش گیاهی مرتع و تامین خوراک دام های ایشان به صورت سنتی و بومی استفاده می شده است. به این صورت که آب حاصل از سیلاب به طرف مراتع انتقال و پخش می شده است. این روش می تواند به صورت الگوی برای سایر مناطق خشک و بیابانی که دسترسی به سیلاب های فصلی دارند بکار برده شود و الگوی برای احیا و تقویت تولیدات پوشش گیاهی باشد. در روستای آفرین در شهرستان پاکدشت استان تهران نیز از سیلاب های فصلی رودخانه چنداب برای تقویت و آبیاری محصولات کشاورزی استفاده می شده است که در حال حاضر به دلیل تغییر کاربری اراضی بالا دست روستا و جاده کشی دیگر استفاده نمی شود. بر اساس مصاحبه با اهالی روستا هدف اصلی استفاده از این سیلاب وجود املاح حاصلخیز در سیلاب بوده است. از این دانش بومی نیز با آنالیز کیفی سیلاب های قابل مهار و مدیریت در بخش کشاورزی برای تقویت خاک های اراضی کشاورزی می توان استفاده کرد و از این راهکار سود برد چراکه از ویژگی های رودخانه های مناطق بیابانی و خشک فصلی و سیلابی بودن آن ها است. |
| کلیدواژه ها |
| دانش بومی، خبرگان محلی، بیابان، مستندسازی، مناطق خشک، مدیریت. |
| وضعیت: پذیرفته شده |