ارزیابی اثرات تغییرات کاربری اراضی ناشی از توسعۀ گردشگری بر تشدید خطر سیلاب و کاهش تاب‌آوری اکولوژیک در دهکده گردشگری اسفرجان شهرضا
کد مقاله : 1261-SCWMSUP (R1)
نویسندگان
مسعود نصری *1، سپیده آقایی چالشتری2، محمد منصور یزدانی3، مریم السادات موسوی2، مسیح براهیمی4
1مرکز تحقیقات مطالعات آب
2عضو هسته فناور مرکز تحقیقات مطالعات آب
3مدیر عامل شرکت بارش دشت اصفهان
4مدیر عامل شرکت تعاونی دهکده گردشگری
چکیده مقاله
تغییرات کاربری اراضی در مناطق کوهستانی، به‌ویژه در نواحی دارای ظرفیت‌های گردشگری، یکی از مهم‌ترین چالش‌های مدیریت سرزمین در دهه‌های اخیر به شمار می‌رود. منطقه کوهستانی اسفرجان شهرضا به دلیل برخورداری از چشم‌اندازهای طبیعی، تنوع زیستی، اقلیم مطلوب و جاذبه‌های بوم‌گردی، از پتانسیل بالایی برای توسعه گردشگری برخوردار است؛ با این حال، این ظرفیت‌ها در صورت عدم برنامه‌ریزی اصولی می‌توانند به عامل تشدید تخریب محیط‌زیست، افزایش تغییرات نامناسب کاربری اراضی و بالا رفتن آسیب‌پذیری در برابر سیلاب تبدیل شوند. پژوهش حاضر با تأکید بر ضرورت توجه هم‌زمان به تغییرات کاربری اراضی، توسعه گردشگری پایدار و ارتقای تاب‌آوری در برابر سیلاب، به بررسی ارتباط میان بهره‌برداری انسانی از اراضی و پیامدهای هیدرولوژیکی و اکولوژیکی آن می‌پردازد. نتایج نشان می‌دهد که گسترش بی‌ضابطه کاربری‌های گردشگری، کاهش پوشش گیاهی، توسعه ساخت‌وساز در بسترها و حریم‌های حساس، و عدم رعایت اصول آبخیزداری می‌تواند شدت رواناب سطحی و خطر وقوع سیلاب را افزایش دهد. از این‌رو، مدیریت یکپارچه سرزمین، برنامه‌ریزی فضایی مبتنی بر ظرفیت برد محیط، و استفاده از راهکارهای آبخیزداری و طبیعت‌محور، از مهم‌ترین الزامات توسعه پایدار در این منطقه محسوب می‌شوند. در نهایت، هم‌راستا کردن توسعه گردشگری با حفاظت از منابع طبیعی و کاهش مخاطرات سیلابی، می‌تواند زمینه‌ساز افزایش پایداری اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی منطقه اسفرجان شود.
کلیدواژه ها
مدیریت منابع طبیعی ، آبخیزداری شهری، دبی پیک سیلاب ، کاهش ریسک خطرپذیری ،حریم و بستر
وضعیت: پذیرفته شده